Endoskopik Sinüs Cerrahisi

Sinüzit nedir, endoskopik sinüs cerrahisi kimler için düşünülür?

Sinüsler, yüz kemiklerinin içinde yer alan ve burun boşluğuna küçük ağızlarla açılan hava dolu boşluklardır. Bu ağızlar şiştiğinde ya da tıkandığında sinüslerin havalanması ve salgıların boşalması bozulur; ortaya çıkan iltihaba sinüzit denir.

Sinüzit çoğu zaman bir soğuk algınlığından sonra gelişir ve birkaç hafta içinde geçer. Şikâyetler on iki haftadan uzun sürdüğünde kronik sinüzitten söz edilir. Kronik sinüzit bazen burun polipleriyle birlikte görülür; septum eğriliği, konka büyümesi ve alerji gibi durumlar da tabloyu ağırlaştırabilir.

Kronik ya da sık tekrarlayan sinüzitte tedavinin temeli ilaçtır. Endoskopik sinüs cerrahisi, uygun ve yeterli süre uygulanan ilaç tedavisine rağmen şikâyetleri süren, muayene ve tomografide sinüs ağızlarında tıkanıklık ya da polip görülen seçilmiş hastalarda gündeme gelir. Bazı komplikasyonlu sinüzit tablolarında da cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Hangi belirtilerde değerlendirme gerekir?

Aşağıdaki şikâyetler, özellikle birkaç tanesi bir arada ve uzun süredir devam ediyorsa KBB muayenesi gerektirir:

• Uzun süren burun tıkanıklığı
• Koyu renkli burun akıntısı ya da genizden boğaza akıntı
• Yüzde, alında, göz çevresinde ya da yanaklarda baskı ve ağrı
• Koku almada azalma
• Yılda birkaç kez tekrarlayan sinüs enfeksiyonları
• Öne eğilince artan baş ağrısı, ağız kokusu, sürekli yorgunluk hissi

Muayene ve tanı

Değerlendirme, şikâyetlerin süresi, sıklığı, daha önce kullanılan ilaçlar ve alerji öyküsünün sorulmasıyla başlar. Burnun ön kısmı ışıkla incelendikten sonra ince bir endoskopla burnun içi, sinüs ağızlarının bulunduğu bölge, akıntı ve varsa polipler ayrıntılı olarak görüntülenir.

Kronik sinüzitte bilgisayarlı tomografi önemli bir yer tutar. Tomografi hangi sinüslerin etkilendiğini, hastalığın yaygınlığını ve sinüslerin göz ve kafa tabanı gibi komşu yapılarla ilişkisini gösterir. Ameliyat düşünülen hastalarda bu görüntüler, cerrahi planın temelini oluşturur.

Alerjik nedenler, astım ve diğer eşlik eden hastalıklar da göz önünde bulundurulur. Gerektiğinde alerji testleri ya da ilgili bölümlerle birlikte değerlendirme yapılabilir.

Tedavi seçenekleri: önce ilaç tedavisi

Kronik sinüzitli hastaların önemli bir kısmında ilaç tedavisiyle şikâyetler kontrol altına alınabilir. Tuzlu su ile düzenli burun yıkama, hekimin önerdiği steroidli burun spreyleri, gerekli görülen dönemlerde antibiyotik ve diğer ilaçlar ile alerji tedavisi bu yaklaşımın parçalarıdır. Tedavinin süresi ve hangi ilaçların kullanılacağı, muayene bulgularına ve eşlik eden hastalıklara göre kişiye özel olarak belirlenir.

Tedavinin etkisi belirli bir süre sonra kontrol muayenesiyle değerlendirilir. Şikâyetler yeterli tedaviye rağmen sürüyor, tomografide sinüs ağızları kapalı görünüyor ya da polipler burnu tıkıyorsa ameliyat seçeneği konuşulur.

Ameliyat ilaç tedavisinin yerine geçmez; çoğu hastada ameliyattan sonra da bir süre burun yıkama ve sprey kullanımı gerekir. Cerrahinin amacı, ilaçların sinüslere daha iyi ulaşabileceği ve sinüslerin daha iyi havalanabileceği bir ortam sağlamaktır.

Ameliyat nasıl yapılır?

Endoskopik sinüs cerrahisi genellikle genel anestezi altında yapılır. Süre, etkilenen sinüslerin sayısına ve hastalığın yaygınlığına göre değişir; genellikle bir ile birkaç saat arasındadır. Kesin süre muayenede belirlenir.

Ameliyatta ince bir kamera (endoskop) burun deliğinden ilerletilir ve tüm işlem burun içinden yapılır; yüzde dışarıdan kesi yapılmaz. Daralmış ya da kapanmış sinüs ağızları genişletilir, polip ve iltihaplı dokular temizlenir. Sağlıklı dokunun mümkün olduğunca korunmasına özen gösterilir.

Septum eğriliği ya da konka büyümesi sinüslerin havalanmasını bozuyorsa, aynı ameliyatta septoplasti ve konka küçültme de yapılabilir. Ameliyat sonunda burun içine tampon ya da eriyen malzemeler konulabilir; bu karar hastaya göre verilir. Hastaların çoğu aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.

İyileşme takvimi

Sinüs cerrahisinde iyileşme, ameliyatın kendisi kadar önemlidir. Burun yıkama ve kontrol muayenelerinde yapılan temizlikler, sinüs ağızlarının açık kalmasına yardımcı olur. Aşağıdaki takvim genel bir çerçevedir.

1. İlk günBurunda dolgunluk, hafif sızıntı ve ağızdan nefes alma beklenir. Baş yüksekte tutularak dinlenilir; önerilen ilaçlar kullanılır.
2. İlk haftaTampon varsa kontrolde çıkarılır. Tuzlu su ile burun yıkamaya başlanır. Sümkürmemek, ağır kaldırmamak ve öne eğilmemek önemlidir. Masa başı işe dönüş çoğu hastada bir hafta civarında mümkün olur.
3. 2–4 haftaKontrol muayenelerinde burun içindeki kabuklar ve salgılar endoskopla temizlenir. Tıkanıklık ve akıntı giderek azalır. Spor ve uçak yolculuğu için hekimin önerisi beklenir.
4. 1–3 aySinüs ağızlarının iç yüzeyi iyileşir. Koku almada ve nefeste değişiklik çoğu hastada bu dönemde daha belirgin hâle gelir. Polipli hastalarda düzenli takip ve sprey tedavisi uzun süre devam edebilir.

Riskler ve bunları azaltmak için yapılanlar

Endoskopik sinüs cerrahisi yaygın uygulanan bir ameliyattır; yine de her ameliyatta olduğu gibi riskleri vardır. Sinüsler göz ve kafa tabanına komşu olduğu için bu bölgelerle ilgili ciddi komplikasyonlar da tanımlanmıştır; bunlar nadirdir. Ameliyat öncesinde tomografinin ayrıntılı olarak incelenmesi ve anatominin tanınması, bu risklerin azaltılmasında temel adımdır.

• Kanama: Kanamayı artırabilecek ilaçlar önceden sorgulanır; ameliyat sonrası talimatlara uyulması önemlidir.
• Yapışıklık ve sinüs ağzının yeniden daralması: Düzenli burun yıkama ve kontrol temizlikleriyle bu risk azaltılır.
• Enfeksiyon: Seyrek görülür, gerektiğinde ilaç tedavisi uygulanır.
• Hastalığın tekrarlaması: Özellikle polipli ve alerjik hastalarda görülebilir; bu yüzden ameliyat sonrası takip ve ilaç tedavisi sürdürülür.
• Göz çevresi ya da kafa tabanıyla ilgili nadir komplikasyonlar: Tomografiye dayalı dikkatli planlama ve sağlıklı dokuların korunması bu açıdan önemlidir; ameliyat öncesinde sizinle ayrıca konuşulur.